Hoe is het NCS-kleurensysteem ontstaan?

Het NCS-kleurensysteem, ook bekend als 'Natural Color System', is een van de weinige kleurensystemen die niet primair zijn gebaseerd op pigmenten, druktechniek of licht, maar op de manier waarop mensen kleur waarnemen. Het systeem vindt zijn oorsprong in Zweden en is het resultaat van zowel wetenschappelijke kleurtheorie als praktische behoefte aan een eenduidige kleurtaal.

Wetenschappelijke basis: de theorie van Hering

De theoretische grondslag van het NCS ligt in de 19e-eeuwse kleurentheorie van de Duitse fysioloog Ewald Hering. Hering stelde dat het menselijk kleurenzien is gebaseerd op zogenoemde tegenstellingparen (opponent colors):

wit ↔ zwart
rood ↔ groen
geel ↔ blauw

Volgens deze theorie kan een kleur nooit tegelijk rood en groen zijn, of geel en blauw. Deze waarnemingsgerichte benadering vormde later het fundament van het NCS-systeem.

Ontwikkeling in Zweden

In de jaren '60 van de twintigste eeuw begon de Zweedse onderzoeker Tryggve Johansson deze theorie te vertalen naar een praktisch toepasbaar kleurensysteem. Zijn doel was een logisch en universeel systeem dat kleuren kon beschrijven zoals mensen ze daadwerkelijk ervaren, los van technische beperkingen zoals verfsoorten of drukprocessen.

Johansson werkte hierbij samen met onderzoekers, ontwerpers en industriepartners. Het werk werd gecoördineerd vanuit wat later het Scandinavian Colour Institute en vervolgens de Swedish Colour Centre Foundation zou worden.

Introductie van NCS

In 1979 werd het Natural Color System officieel geïntroduceerd en vastgelegd als nationale kleurstandaard in Zweden (SIS; Swedish Standards Institute). Kort daarna vond het systeem brede toepassing in Scandinavië, met name in architectuur, interieurontwerp, stedenbouw en industrie.

Het succes was te danken aan de helderheid van het systeem: elke kleur wordt beschreven op basis van de mate van verwantschap met de 6 elementaire kleuren (wit, zwart, rood, geel, groen en blauw). Een NCS-code geeft exact aan hoe 'zwart', hoe 'verzadigd' en welke kleurtint een kleur heeft, bijvoorbeeld: NCS S 2050-Y90R.

Internationale verspreiding en hedendaags gebruik

Vanaf de jaren '80 en '90 verspreidde het NCS zich buiten Scandinavië en werd het een internationaal erkende kleurstandaard. Vandaag de dag wordt het gebruikt door architecten, ontwerpers, verffabrikanten en overheden in Europa en daarbuiten. Het beheer en de verdere ontwikkeling van het systeem liggen tegenwoordig bij NCS Colour AB, dat kleuratlassen, digitale tools en standaarden uitgeeft.

Betekenis van het NCS-systeem

Het belang van het NCS-kleurensysteem ligt vooral in de mensgerichte benadering. Omdat het is gebaseerd op visuele waarneming, vormt het een brug tussen wetenschap, ontwerp en communicatie. Het systeem maakt het mogelijk om kleuren objectief te beschrijven en reproduceerbaar toe te passen, terwijl het tegelijk aansluit bij hoe mensen kleur subjectief ervaren.